نسل دوم اتوماسیون ساختمان

سیستم های ساختمان هوشمند از دیرباز مورد توجه انسان ها بوده است و آن ها به دنبال راه حل هایی برای راحت تر نمودن اتفاقات هستند. این سیستم ها در طول سالیان دراز با تغییرات گسترده ای روبرو شده اند و اکنون و در قرن 21 به شکوفایی و اوج خود رسیده اند. سیستم های نسل دوم اتوماسیون ساختمان ماحصل تکنولوژِ ها بسیار پیشرفته ای است که انسان قرن 21 به آنها دست پیدا نموده است.

سیستم های ساختمانی هوشمند، از گذشته تا امروز

با مطالعه گذشته سیستم های هوشمند ساختمانی در میابیم آن چه که امروز از آن تحت عنوان نسل دوم اتوماسیون ساختمان نام برده می شود حاصل تجربه ای چند ده ساله در زمینه علوم و فنون مختلف است. از آغاز تاریخ و استفاده از ساعت های زنگ داری که به وسیله شمع ها ساخته می شد تا انجام امور به وسیله دستیار صوتی راهی بسیار دراز طی شده است. در این مقاله قصد داریم به معرفی سیستم های نسل دوم اتوماسیون ساختمان پرداخته و مزایای آن را نسبت به روشهای قدیمی تر بررسی نماییم.

BMS تکنولوژی اتصال با سیم

یکی از محبوب ترین و جا افتاده ترین روش های هوشمند سازی ساختمان در ایران و جهان سیستم BMS است. BMS یک سیستم مدیریت ساختمان است که در آن یک سامانه یکپارچه مبتنی بر سیستم های کامپیوتری وظیفه مدیریت تاسیسات ساختمانی را عهده دار است. Building Management System شامل دو بخش سخت افزاری و نرم افزاری می شود. سخت افزاری این سیستم شامل سیم کشی کابل های دیتا و ایجاد اتصال از طریق آن ها بین اجزای مختلف ساختمان و یک پردازنده مرکزی است. بخش نرم افزاری شامل یک سیستم درون شبکه ای است که توسط کارشناس این سیستم بر روی پنل مرکزی نصب شده و برنامه نویسی می شود. 

نصب پردازنده مرکزی سیستم BMS

پردازنده مرکزی سیستم مدیریت ساختمان، بسیار بزگ، جاگیر و با طراحی ضعیف

 BMS یک سیستم پیشرو در زمینه مدیریت ساختمان بوده است. کنترل روشنایی، سیستم های اطفا حریق، کنترل سیستم های تهویه، دوربین های نظارتی از جمله خدمات این سیستم بوده اند.

آنچه که در کشور ما تحت عنوان خدمات مدیریت ساختمان عرضه می شد تنها بخش کوچکی از خدمات گسترده این سیستم است. در ایران و در بیشتر ساختمان هایی که با این سیستم هوشمند شده اند تنها سناریو های نور و تهویه به این سامانه متصل شده اند. دلیل این موضوع ناآشنایی کارشناسان مختلف این سیستم و همچنین هزینه بالای اجرای آن برای ساختمان ساز ها بوده است. به همین دلیل شرکت خانه های هوشمند پس از بیش از ده سال تجربه در زمینه سیستم های مدیریت ساختمانی، همگام با تکنولوژی نوین جهانی اقدام به ارائه خدمات نسل دوم اتوماسیون ساختمان نموده است. 

معایب سیستم BMS

سیستم مدیریت ساختمان با وجود پیشگام بودن در زمینه هوشمند سازی ساختمان از معایب بسیاری برخوردار بود. اما به دلیل تازگی و ناشناس بودن عملکردش به عنوان یک کالای لوکس در ساختمان های گران قیمت استفاده میشد.

هزینه بالای اجرایی

 از جمله این معایب هزینه بالایی است که یک سازنده در هنگام ساخت باید برای انجام این سیستم بپردازد بوده است. این موضوع به این دلیل بر دوش سازنده است که سیستم های مدیریت ساختمان تنها در زمانی قابل اجرا هستند که ساختمان در مرحله برق کشی است. در بالا به این موضوع اشاره شد که سیستم BMS از دو بخش سخت افزاری و نرم افزاری تشکیل شده است. در بخش سخت افزاری کابل های دیتا و پردازنده مرکزی باید در مرحله برق کشی ساختمان گذاری می شدند و به همین دلیل یک ساختمان پس از اجرا دیگر نمی توانست هوشمند شود یا با هزینه های بسیار زیاد تخریب و تغییر در سیستم برق کشی همراه می شد.

این موضوع همچنین این ضعف را به همراه داشت که یک مجموعه تنها در صورتی می توانست هوشمند شود که سازنده برای تمام واحدهای آن اقدام به خرید تجهیزات هوشمند می نمود. 

نصب سخت افزار

کابل کشی در ساختمان هایی که میخواستند با سیستم مدیریت ساختمان هوشمند شوند نیز از دیگر مخاطرات این سیستم است. کابل های دیتا بسیار پر هزینه هستند و همچنین طراحی مدار این سیستم کاری بسیار پیچیده و حساس می باشد. اگر در کابل شی این سیستم نقصانی وجود داشته باشد، سیستم درست کار نمی کند و در مواقعی باعث ایجاد آتش سوزی های گسترده و خسارات جبران ناپذیر می شود.

پردازنده مرکزی سیستم مدیریت ساختمان نیز یک پنل بزرگ و نازیبا است که جایگذاری آن از دیگر دردسر های این سیستم است. این قاب بزرگ که معمولا در کمدهای دیواری جاگذاری می شود تا در عین پنهان بودن دور از چشم باشد باید با هزینه بالا تهیه می شد و برنامه نویسی آن توسط کارشناسان انجام می پذیرفت.

در نسل دوم اتوماسیون ساختمان کابل کشی و پردازنده مرکزی حذف شده اند که خود مزایای بسیار بالایی را به همراه دارد. 

پنل مرکزی سیستم مدیرت ساختمان (BMS(

به خاطر اتصال قطعات سیستم مدیریت مرکزی ساختمان با کابل ها، این سیستم بسیار پر ریسک است.

سناریوهای محدود

سیستم مدیریت ساختمان عیب های دیگری نیز داشت، از جمله آنها می توان به عدم توانایی سناریو نویسی برای عملکرد ها اشاره نمود. در این سیستم سناریوهای مختلف برای تمام واحدها، فارغ از نوع عملکرد یا سلیقه ساکنین یکسان بود بنابراین در بیشتر واحدهایی که از این تکنولوژی بهره می بردند، کاربران عملا از آنها استفاده ای نمی کردند.

کنترل از راه دور

عدم توانایی کنترل ساختمان از راه دور نیز از دیگر مشکلات این سیستم بوده است.البته این نقصان با طراحی نرم افزارهای موبایل توسط شرکت های داخلی تا حدودی رفع شد ولی به دلیل بی تجربگی گروه های داخلی برنامه نویس موبایل این نرم افزار ها با ایرادات فراوانی روبرو بودند. همچنین شاهد عدم پشتیبانی مناسب از این نرم افزار ها به دلیل بالا بودن هزینه نگهداری و به روز رسانی آن ها از طرف شرکت های سازنده بوده ایم. 

تعمیرات پردردسر

BMS در هنگام خرابی عملا از کار میافتد و تعمیر آن تقریبا غیر ممکن بود. اگر ایرادی در اتصالات رخ می داد تعمیر بخش معیوب تنها با شکافتن مسیر کابل ها و جایگزینی با یک کابل دیگر انجام می پذیرفت. راه حل دیگر کابل کشی روکار بود که ساختمان را از لحاظ زیبایی بسیار تحت تاثیر قرار میداد. همچنین در صورت خراب یک بخش کل سیستم دچار ایراد می شد و اتوماسیون ها به درستی عمل نمی کردند. 

محدودیت خدمات

ایراد دیگر این سیستم محدودیت خدمات بود. در سیستم مدیریت ساختمان تنها سناریو های نور، امنیت و در موارد محدودی سیستم های تهویه به پردازنده مرکزی متصل می شدند. این موضوع به خاطر هزینه بسیار بالای سخت افزار های مورد نیاز بود که معمولا سازنده ها از تهیه آنها خودداری می نمودند.  

استفاده دشوار

یکی دیگر از معایب سیستم مدیریت ساختمان عدم راحتی در استفاده بود. در این سیستم شما برای انجام هر عملکردی در ساختمان باید یا با سناریو از پیش طراحی شده پیش می رفتید یا از طریق یک نمایشگر که معمولا در کنار ورودی نصب میشد اقدام می نمودید. فرض کنید برای روشن کردن هر چراغ باید تا جلوی درب منزل می رفتید و از طریق نمایشگر آن ها را روشن یا خاموش می کردید. استفاده از تلفن همراه نیز نتوانست کمک شایانی به این موضوع بنماید.

برخی شرکت های ارائه دهنده خدمات مدیریت ساختمان به ساخت کلید ها و پریزهای هوشمند روی آوردند که می توانست در کنار نرم افزار موبایل یا نمایشگر مرکزی برای عملکرد ها کمک کننده باشد.

پنل مدیریت ساختمان

پنل مدیریت ساختمان که معمولا در نزدیک ورودی نصب می شود

این کلید و پریز ها که عمدتا تولید شده توسط کارخانجات گمنام چینی هستند، نیز خود مشکلات زیادی را به دنبال داشتند. از جمله این مشکلات میتوان به عدم تناسب با سیستم های برقی معمول در یاران، عدم تنوع و نازیبایی اشراه کرد. همچنین این کلید ها تنها در سناریو های نور مورد استفاده بودند و ساختمان هنوز با یک ساختمان تمام هوشمند که عملکرد همه اجزای آن با یکدیگر هماهنگ باشد فاصله زیادی داشت.

شرکت پردازش هوشمند پرگار سپهر (خانه های هوشمند) با تجربه بسیار زیادی در سیستم مدیریت ساختمان و امتحان تمام راهکارهای موجود اقدام به وارد نمودن تکنولوژی نسل دوم اتوماسیون ساختمان نمود. سیستم نسل دوم اتوماسیون ساختمان پس از چند دهه استفاده از BMS تمام این مشکلات را رفع نموده است. همچنین قابلیت های بسیاری به ساختمان اضافه کرده است که می تواند خانه یا محل کار شما را به مکانی کاملا هوشمند و آسوده تبدیل نماید.

مزایای نسل دوم اتوماسیون ساختمان

اولین و شاید مهمترین مزیت این سیستم نسبت به راهکارهای قدیمی هوشمند سازی ساختمان، عدم نیاز به اتصال اجزا با سیم است. این موضوع باعث به وجود آمدن شکاف عظیمی میان سیستم های قدیمی تر و این تکنولوژی می گردد. کاهش هزینه های نصب، راحتی نصب، کاهش اتلاف منابع، پایداری اتصالات، عدم نیاز به تغییر، تخریب یا دخالت در سیستم برقی ساختمان و… برآمده از این مزیت هستند.

عدم نیاز به اتصالات سیم دار باعث شده که شرکت خانه های هوشمند بتواند تمام واحدهای ساختمانی را فارغ از سال ساخت و نوع کاربری بدون تخریب یا تغییر هیچ بخشی هوشمند نماید. پس خانه یا محل کار شما به سادگی و با انجام هزینه ای اندک می تواند هوشمند شود. 

عدم نیاز به سیم کشی بین اجزا نیاز به حضور پردازنده مرکزی را نیز از بین برده است.، اتوماسیون ها، قوانین و سناریو ها در نسل دوم اتوماسیون ساختمان در فضای ابری شبکه جهانی وب ذخیره می شود و نیازی به حضور پنل بزرگ، جاگیر و نازیبای مرکزی نیست. همچنین کاهش خطر اتصالی این اجزا نیست عملا این سیستم را از لحاظ ایمنی در بالاترین سطح قرار